Amir Temur xiyoboni va Temuriylar tarixi davlat muzeyi

Toshkentning boshlang'ich nuqtasi bo'lsa, bu Amir Temur xiyobonidir. Bu yerdan asosiy ko'chalar tarqaladi, atrofda poytaxtning eng taniqli binolari turibdi, markazda esa bu maydon nomini olgan inson bronza otda o'tiribdi. Bu yerda uchrashuvlar belgilanadi, yangi turmush qurganlar suratga tushadi, oilalar sayr qiladi. Yonida — moviy gumbazli Temuriylar tarixi muzeyi va toshkentliklar eski odatga ko'ra Brodvey deb ataydigan piyodalar ko'chasi.

Maydon tarixi haqida bir oz

Xiyobon XIX asr oxirida, eski shahar yonida yangi, yevropacha Toshkent qurila boshlaganda paydo bo'lgan. Ko'chalar nur kabi tarqaladigan aylana maydon shaharning yangi qismi markaziga aylangan.

Keyingi yuz yil davomida xiyobon markazidagi haykal davrlar almashinuvini aks ettirib, bir necha marta o'zgargan. 1990-yillarda bu yerga Amir Temurning otliq haykali o'rnatilgan. Temur sovut kiygan, qo'lini ko'targan holda tasvirlangan, poydevorga esa uning mashhur «Kuch — adolatdadir» degan so'zlari bitilgan.

Xiyobon atrofida nima bor

Aylana bo'ylab yurib chiqing va poytaxtning bir nechta asosiy binosini ko'rasiz:

• Toshkent qo'ng'iroqli soati. Urushdan keyingi yillarda qurilgan soatli minora — shahar ramzlaridan biri. Soat vaqtni bong uradi, uning ovozi butun xiyobonga eshitiladi.
• «O'zbekiston» mehmonxonasi. Peshtoqi sharqona uslubdagi naqshli panjara bilan qoplangan 1970-yillarga oid baland bino. Bu toshkentliklar sevadigan va birinchi qarashdayoq taniydigan sovet modernizmi namunasi.
• Forumlar saroyi. Rasmiy tadbirlar va konsertlar o'tkaziladigan ustunli va gumbazli katta bino.
• Yuridik institutning tarixiy binosi — ilk yevropacha Toshkentni eslatuvchi inqilobdan oldingi qizil g'isht imorat.

Xiyobonning o'zi — xiyobonchalar, maysazorlar, o'rindiqlar va favvoralar. Yozda bu yerda soyada o'tirish yaxshi, kechqurun yoritish yoqiladi.

Temuriylar tarixi davlat muzeyi

Muzey 1990-yillarda ochilgan va uning moviy qirrali gumbazli binosi darhol Toshkent ramzlaridan biriga aylangan. Me'morchiligi Temur davridagi o'rta asr inshootlaridan ilhomlangan.

Ichkarida nima bor

• Gumbaz ostidagi bosh zal — ulkan qandil va Temur hamda uning davri hayotidan sahnalarni tasvirlovchi monumental devoriy suratlar bilan. Muzeylarni yoqtirmasangiz ham, faqat shu makon uchun kirishga arziydi.
• Temuriylar davri haqidagi ekspozitsiya — qurol va sovutlar, tangalar, sopol buyumlar, zargarlik buyumlari, qo'lyozma va miniatyuralar nusxalari.
• Temur vorislari haqidagi bo'limlar — Ulug'bek va uning rasadxonasi, Bobur va sulolaning boshqa vakillari, o'sha davr ilmi, she'riyati va me'morchiligi haqida.
• Mashhur inshootlar maketlari va tasvirlari: Registon, Go'ri Amir, Oqsaroy.

Ko'zdan kechirish uchun 1–1,5 soat yetadi. Chiptalar arzon, narxlar vaqti-vaqti bilan o'zgaradi, turli tillardagi ekskursiyalarni odatda joyida buyurtma qilish mumkin.

Brodvey: Sayilgoh bo'ylab sayr

Xiyobondan Sayilgoh piyodalar ko'chasi, norasmiy nomi bilan Brodvey boshlanadi. Bu yerda:

• rassomlar portret chizadi va rasmlar sotadi;
• suvenirlar sotib olish mumkin: do'ppi, so'zana, sopol buyumlar, magnitlar;
• ko'cha kafelari va muzqaymoq do'konchalari bor;
• kechqurun ko'cha musiqachilari yig'iladi.

Bu yerda suvenirlar narxi, qoida tariqasida, Chorsu bozoridagidan qimmatroq — odob bilan savdolashing yoki oldindan solishtiring.

Yarim kunlik yo'nalish

Xiyobonga metroda borish qulay: yaqinda «Amir Temur xiyoboni» va «Yunus Rajabiy» bekatlari joylashgan. Aytgancha, metro bekatlarini ham ko'rishga arziydi — ularning ko'pchiligi yer osti saroylari kabi bezatilgan.

Toshkent — sayohat boshlanishi

Ko'pchilik sayohatchilar O'zbekiston bilan tanishishni aynan Toshkentdan boshlaydi, keyin Temur davrining asosiy yodgorliklari joylashgan Samarqandga yo'l oladi. Avval kontekstni tushunish uchun Temuriylar muzeyiga borib, keyin Registon va Go'ri Amirni o'z ko'zingiz bilan ko'rish mantiqan to'g'ri.

Toshkentdan Samarqandgacha taxminan 300 km, mashinada 4–4,5 soatcha. Moslashuvchan jo'nash vaqti va maqbul narxni istasangiz, Yo'ldoshdagi Toshkent — Samarqand yo'nalishidagi safarlarni ko'ring: haydovchilar har kun uchun safar e'lon qiladi, bitta joy band qilish mumkin.

Qachon borish kerak

• Ertalab — odam kamroq, haykalni suratga olish uchun yorug'lik yaxshi.
• Kechqurun — yoritish, gavjum Brodvey, yozda yoqimli salqinlik.
• Bahor va kuz — xiyobon bo'ylab sayr uchun eng yaxshi vaqt.
• Dam olish kunlari — oilalar va yangi turmush qurganlar ko'p, muhit bayramona.

Maslahatlar

1. Qo'ng'iroqli soat ovozini o'tkazib yubormang — soat boshida minora yonida turing.
2. Muzeyda chaqnoqdan foydalanmang.
3. Yozda suv oling: daraxtlarga qaramay, xiyobon markazida issiq bo'ladi.
4. O'tish joylarida ehtiyot bo'ling: xiyobon atrofida harakat gavjum.

Nega borish kerak

Amir Temur xiyoboni — jamlangan holdagi Toshkent: tarix, turli davrlar me'morchiligi va shahar hayoti. Temuriylar muzeyi esa sayohatda keyin ko'radigan narsalaringizni tushunish uchun kalit beradi.

Yo'lni davom ettirishga tayyormisiz? Toshkent — Samarqand yo'nalishidagi safarlarni va barcha yo'nalishlar bo'limidagi boshqa yo'nalishlarni ko'ring.

Muqova surati: Bgag, CC0, Wikimedia Commons.