Qo'qondagi hunarmandlar festivali: ustalar bayramiga qanday borish
Qo'qonni ustalar shahri deyishadi: bu yerda xalqaro hunarmandlar festivali o'tadi. Unda nimalar namoyish etilishi, buyumlarni qayerdan olish va tashrifni qanday rejalashtirishni aytamiz.
Farg'ona vodiysi — O'zbekistonning asosiy hunarmandchilik maskani. Rishtonda chuqur feruza rangli sopol yasaladi, Marg'ilonda atlas va adras to'qiladi, Chust pichoq va do'ppilari bilan mashhur, Qo'qonning o'zi esa yog'och o'ymakorligi, mis kandakorligi va kashtachiligi bilan tanilgan. Shuning uchun ustalarning katta xalqaro bayramini aynan shu yerda o'tkazishga qaror qilingani ajablanarli emas. Birinchi festival 2019-yilda Qo'qonda bo'lib o'tgan va o'nlab mamlakatlardan hunarmandlarni yig'gan, shahar esa Jahon hunarmandlar kengashidan "Jahon hunarmandlar shahri" maqomini olgan.
Festivalda nima bo'ladi
Festival bir vaqtning o'zida ko'rgazma, yarmarka va mahorat darslari. Qo'qon markazida, Xudoyorxon saroyi yonida va yaqin bog'larda pavilon va chodirlar quriladi. Odatda dastur quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- Ustalar ko'rgazmalari — O'zbekistonning barcha hududlaridan va boshqa mamlakatlardan kelgan mehmonlar: kulolchilik, to'qimachilik, zargarlik, musiqa asboblari, yog'och va ganch o'ymakorligi.
- Jonli ish. Kulollar charx aylantiradi, temirchilar bolg'a uradi, kashtachilar chambarak bilan o'tiradi. Xohlagancha tomosha qilish mumkin, ustalar savollarga bajonidil javob beradi.
- Mahorat darslari kattalar va bolalar uchun: sopolga naqsh solish yoki kashta tikishni sinab ko'rish.
- Konsertlar va ko'cha tomoshalari: xalq musiqasi, raqslar, dorbozlar.
- Konferensiyalar mutaxassislar va muzey xodimlari uchun — sayyoh uchun bu majburiy qism emas.
Festival har yili o'tkazilmaydi. Sanalar oldindan e'lon qilinadi va odatda bu iliq payt — yozning oxiri yoki kuz boshi. Joy band qilishdan oldin rasmiy yangiliklardan dolzarb ma'lumotni aniqlang.
Buyumlarni qayerdan olish
Festivalda to'g'ridan-to'g'ri ustadan sotib olish mumkin va bu asosiy afzallik: buyumni kim yasaganini bilasiz va texnikasi haqida so'rashingiz mumkin.
Bir nechta maslahat:
- Tamg'a va imzoga qarang. Rishtonning ko'p kulollari asarlarining tagiga imzo qo'yadi.
- Qo'l ishini fabrika mahsulotidan ajrating. Qo'lda tikilgan so'zanada choklar biroz notekis, mashina kashtasida esa mutlaqo bir xil. Haqiqiy ipak atlas viskozadan og'irroq va ushlaganda salqinroq.
- Odob bilan savdolashing. Festivalda narxlar odatda bozordagiga qaraganda qat'iyroq, lekin bir nechta buyum uchun ozgina chegirma so'rash o'rinli.
- O'rashni so'rang. Ustalar sopolni odatda qog'oz va gazetaga o'raydi; samolyot uchun o'zingiz bilan pufakchali plyonka olgan ma'qul.
- Antikvar buyumlarni hujjatsiz olib chiqmang. Qadimiy buyumlarni chetga olib chiqish uchun ekspertiza xulosasi kerak bo'lishi mumkin. Ustalarning yangi ishlari muammosiz olib chiqiladi, ammo chek yoki ustaning vizitkasini saqlab qo'ying.
Agar festival safaringizga to'g'ri kelmasa, ustalarni oddiy kunlarda ham topish mumkin: Rishtonda taniqli oilaviy kulolchilik ustaxonalari, Marg'ilonda esa to'liq qo'l mehnati sikliga ega "Yodgorlik" ipak fabrikasi ishlaydi.
Qo'qonda nimani ko'rish
Festivalsiz ham Qo'qon bir kunga arziydi. Asosiy joylar:
- Xudoyorxon saroyi — Qo'qon xonlarining so'nggi qarorgohi, XIX asr, yorqin koshinli peshtoqlari bilan. Ichida muzey.
- Jome masjidi — o'nlab o'ymakor yog'och ustunli ayvoni va minorasi bilan.
- Norbo'tabiy madrasasi — sovet davrida ham faoliyat yuritgan kam sonli madrasalardan biri.
- Dahmai shohon majmuasi — o'ymakor eshiklari bor Qo'qon hukmdorlari maqbarasi.
- Modarixon maqbarasi.
Bularning barchasini bir kunda piyoda va taksida aylanib chiqish mumkin.
Qanday borish mumkin
Toshkent — Qo'qon yo'li taxminan 4–4,5 soat, 230 km atrofida. Yo'l Qamchiq dovonidan o'tadi: qishda cheklovlar bo'ladi, lekin festival mavsumida yo'l ochiq. Dovonning o'zida burilishlar ko'p, juma kechqurun bu yerda oqim zich bo'ladi.
Toshkentdan Qo'qonga Angren va Qamchiq tunneli orqali poyezd ham bor — jadval qulay bo'lsa, yaxshi variant.
Vodiyni aylanib chiqishni rejalashtirsangiz, Qo'qon — Farg'ona yo'nalishini bilish foydali: taxminan 90 km va bir yarim soatcha. Yo'l-yo'lakay Rishtonga kirish mumkin, u deyarli trassada joylashgan.
Vodiy bo'ylab hamrohlikdagi safarlar juda ommabop: ko'pchilik har kuni shaharlar o'rtasida qatnaydi. Yo'ldoshda kerakli vaqtda jo'naydigan haydovchini topib, to'xtash joyida kelishmasdan ilovada joy band qilish mumkin.
3 kunlik marshrut namunasi
| Kun | Reja |
|---|---|
| 1 | Ertalab — Toshkentdan yo'lga chiqish, kunduzi festival, kechqurun Xudoyorxon saroyi atrofida sayr |
| 2 | Mahorat darslari va konsertlar, ustalardan xaridlar |
| 3 | Farg'onaga ketayotib Rishton va Marg'ilon, kechqurun Toshkentga qaytish yoki Farg'onada tunash |
Amaliy maslahatlar
- Joyni oldindan band qiling. Qo'qonda mehmonxonalar kam, festivalga delegatsiyalar keladi. Zaxira varianti — Farg'onada tunash.
- Naqd pul kerak bo'ladi. Hamma ustalar ham karta qabul qilmaydi.
- Qulay poyabzal va suv oling. Maydonlar katta, kuz boshida vodiy hali issiq.
- Suratga olish. Ustalar odatda ish paytida suratga olishga qarshi emas, lekin ruxsat so'rang.
Xulosa
Hunarmandlar festivali — butun Farg'ona vodiysini bitta shaharda ko'rish, keyin esa ustalarning uyiga borish uchun qulay imkoniyat. Sanalar e'lonini kuzatib boring va marshrutni Toshkent — Qo'qon hamda Qo'qon — Farg'ona sahifalari orqali tuzing. O'z mashinangizda borayotgan bo'lsangiz va bo'sh joy bo'lsa, haydovchilar uchun bo'limiga qarang.
Muqova surati: UzbekistanWikiEditor, CC0, Wikimedia Commons.
