Qoraqalpog'iston 3 kunda: Nukus, Mo'ynoq va qadimiy qal'alar

Qoraqalpog'iston O'zbekiston hududining deyarli uchdan birini egallaydi, lekin bu yerda sayyohlar Samarqanddagidan bir necha baravar kam. Bu cho'llar, sho'r ko'llar va shamollar o'lkasi, shu bilan birga Markaziy Osiyodagi eng noodatiy muzeylardan biri va ikki ming yildan ortiq tarixga ega sivilizatsiya izlari bor joy. Uch kun asosiy narsalarni ko'rishga yetadi: Nukus, Orolning sobiq qirg'og'idagi Mo'ynoq va Xorazmga yo'ldagi loy qal'alar.

Nukusga qanday borish mumkin

Toshkentdan Nukusga ko'pincha samolyotda uchishadi: parvoz 2 soatcha. Poyezd deyarli bir sutka yuradi, lekin bu alohida taassurot — derazadan Qizilqum va vohalarning almashinishini kuzatish. Toshkent — Nukus avtomobil yo'li Buxoro yoki Navoiy orqali 1100 km dan ortiq, bu rul ortida ikki kun yoki yo'lda tunash demakdir. Ko'pchilik birlashtiradi: bir tomonga Buxoro va Xiva orqali yer usti yo'li bilan boradi, ikkinchi tomonga uchadi.

1-kun: Nukus va Mizdahkon

Asosiysidan boshlang — Savitskiy nomidagi Davlat san'at muzeyi. 1950–1980-yillarda rassom va kolleksioner Igor Savitskiy Nukusga o'sha yillarda taqiqlangan rus avangardining minglab asarlarini, shuningdek qadimiy Xorazm arxeologiyasini va qoraqalpoq gilamlari, taqinchoqlari va liboslarini olib kelgan. Ko'rish uchun 3–4 soat ajrating; ekspozitsiya yangilanib turadi, kolleksiyaning bir qismi omborlarda saqlanadi.

Tushlikdan keyin Mizdahkonga boring — Nukusdan 20 km atrofida, Xo'jayli shahri yonida. Bu tepaliklardagi ulkan nekropol bo'lib, unda o'rta asr maqbaralari, G'yavurqal'a qal'asi xarobalari va zamonaviy qabrlar yonma-yon turadi. Tepalikdan cho'l va atrofga manzara ochiladi. Rivoyatga ko'ra, bu yerda Odam Atoning qabri bor va ziyoratchilar bu yerga yil bo'yi kelishadi. O'zingizni sokin tuting: bu amaldagi qabriston.

2-kun: Mo'ynoq va Orol

Erta chiqing. Nukus — Mo'ynoq yo'li tekislik bo'ylab 200 km atrofida, odatda 3 soat. Mo'ynoq bir paytlar dengiz qirg'og'idagi baliqchilar porti bo'lgan, hozir suv o'nlab kilometr orqaga chekingan.

Nimani ko'rish mumkin:

• kemalar qabristoni — sobiq dengiz tubi qumida zanglagan baliqchi kemalari;
• sobiq qirg'oq o'rnidagi yodgorlik yonidagi tomosha maydonchasi;
• dengiz qurishidan oldingi qishloq hayoti haqida suratlar va rasmlar bor kichik o'lkashunoslik muzeyi.

Hozirgi suvgacha safar — alohida sarguzasht: Ustyurt platosi orqali yana 100–200 km yo'lsiz joy, faqat yo'ltanlamasda va odatda o'tovli lagerda tunash bilan. Orolni o'z ko'zingiz bilan ko'rmoqchi bo'lsangiz, buning uchun qo'shimcha bir sutka ajrating va ishonchli operator bilan tur band qiling. Uch kunlik marshrut uchun kechga Nukusga qaytish yetarli.

3-kun: Chilpiq va Elliqal'a qal'alari

Uchinchi kun — janubga, Xorazm tomonga yo'l. Nukusdan 40 km dagi birinchi to'xtash — Chilpiq, Amudaryo yonidagi tepalikda joylashgan dumaloq minora-daxma, u yerda zardushtiylar marhumlarni qoldirishgan. Ko'tarilish tik, lekin manzara bunga arziydi.

Keyin yo'l Beruniy va Elliqal'a hududiga boradi. Nukus — Beruniy yo'li 100 km atrofida, bir yarim soat. Atrofda qadimiy Xorazm qal'alari turibdi:

1. Tuproqqal'a — baland arki bo'lgan Xorazm hukmdorlarining sobiq qarorgohi.
2. Ayozqal'a — tepaliklardagi uchta qal'a; etagida o'tovli lager bor.
3. Qizilqal'a — kichik, lekin yaxshi saqlangan to'rtburchak qal'a.

Qal'alar orasida 10–30 km dasht yo'llari bor, shuning uchun ularni mashinasiz aylanib bo'lmaydi. Kechga Xiva yoki Urganchga (yana 1–1,5 soat) yetib borib, u yerdan uchib ketish yoki Nukusga qaytish mumkin.

Qachon borish kerak

Eng yaxshi vaqt — aprel–may va sentabr–oktabr. Yozda cho'lda +40 va undan yuqori, kunduzi qal'alarda deyarli soya yo'q. Qishda sovuq va shamolli, lekin sayyohlar yo'q. Bahor va kuzda qum bo'ronlari bo'ladi, Mo'ynoqqa borishdan oldin ob-havoni tekshiring.

O'zingiz bilan nima olish kerak

• Zaxira bilan suv — qishloqlar orasidagi dashtda do'konlar deyarli yo'q.
• Bosh kiyim, quyosh ko'zoynagi va krem.
• Loy va qumda ko'tarilish uchun yopiq poyabzal.
• Naqd pul: bankomatlar Nukus va Beruniyda bor, Mo'ynoqda va qal'alar yonida ularga umid qilmagan ma'qul.
• Yozda ham shamolga chidamli kurtka: cho'lda kechalar salqin bo'ladi.

Hududning o'ziga xosligi

Qoraqalpog'iston O'zbekiston tarkibidagi avtonom respublika, o'z tili, oshxonasi va musiqasiga ega. Mahalliy taomlarni tatib ko'ring: qo'lda kesilgan xamir va go'shtli beshbarmoq, tushpara — mahalliy chuchvara va taklif qilishsa, tuya suti qo'shilgan choy. Bu yerda aholi kam, odamlar ochiq va yo'l so'rasangiz bajonidil yordam berishadi.

Qoraqalpog'iston bo'ylab qanday yurish kerak

Nukus va qishloqlar orasida jamoat transporti tartibsiz qatnaydi, uzoq masofaga taksi esa arzon emas. Yo'ldosh'dagi hamrohlik safari — oqilona o'rta yo'l: siz baribir kerakli tomonga ketayotgan tekshirilgan haydovchida joy band qilasiz. Safarlarni Toshkent — Nukus, Nukus — Mo'ynoq va Nukus — Beruniy yo'nalishlarida, keyingi yo'l uchun esa barcha yo'nalishlar bo'limida qidiring.

Muqova surati: Karakalpakstan_districts.png: Rarelibra derivative work: Anatoliy Honcharov, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.